Súng bắn tẩy là thiết bị dùng tia dung dịch có áp lực để xử lý cục bộ các vết dầu máy, mực, keo hoặc vết bẩn trên vải. Thiết bị thường được dùng tại xưởng may, in vải và công đoạn hoàn thiện, giúp làm sạch đúng vị trí thay vì phải giặt lại toàn bộ sản phẩm.
Bài viết này, Nam Dương giúp anh/chị hiểu súng bắn tẩy vải là gì, cách chọn và sử dụng súng phù hợp, hạn chế loang màu, hỏng sợi và chi phí xử lý lại.
Súng bắn tẩy là gì?
Đây là thiết bị phun dung dịch vào một điểm bẩn trên vải. Tia phun tập trung giúp xử lý dầu máy, mực, keo hoặc vết ố cục bộ. Cách này phù hợp hơn việc giặt lại toàn bộ sản phẩm.
Trong quy trình may, súng bắn tẩy thường được dùng ở khâu hoàn thiện sản phẩm (Cleaning). Đây là bước xử lý các lỗi bẩn trước khi kiểm hàng và đóng gói.
Về cấu tạo, một súng bắn tẩy thường gồm các phần chính:
- Đầu phun: Tạo tia dung dịch tập trung vào vị trí cần làm sạch.
- Bình hoặc ống hút dung dịch: Cấp hóa chất cho quá trình tẩy.
- Bộ tạo áp lực: Đẩy dung dịch qua đầu phun với lực cần thiết.
- Piston và gioăng O-ring: Hỗ trợ nén, làm kín và giữ áp ổn định.
- Núm điều chỉnh: Giúp thay đổi tia phun theo từng loại vải.
Súng bắn tẩy dùng để xử lý những vết bẩn nào?
Súng bắn tẩy cao áp có thể xử lý các vết bẩn cục bộ (vết đốm) phát sinh trong quá trình dệt may, in ấn hoặc ký gửi giặt là. Thiết bị này hiệu quả nhất với 3 nhóm vết bẩn chính sau:
Nhóm vết bẩn công nghiệp (trong xưởng may)
- Vết dầu máy may: Dầu bôi trơn từ kim, trụ kim hoặc ổ máy bắn dính vào vải trong lúc công nhân thao tác.
- Dầu mỡ công nghiệp: Vết sáp, mỡ bôi trơn bánh răng dính vào các đầu tấm vải trong quá trình cắt, trải vải.
- Vết bụi than, mạt sắt: Bụi bẩn bám từ máy móc hoặc sàn xưởng vào các nếp gấp của bán thành phẩm.
Nhóm vết mực và hóa chất định vị
- Mực bút bi, bút ký: Vết mực do công nhân vô tình làm dính khi ký nhận phiếu cắt hoặc kiểm tra chất lượng (KCS/QC).
- Phấn vẽ sơ đồ, phấn may: Các đường phấn định vị khuy, túi hoặc đường may lỗi còn sót lại, cứng đầu không tự bong.
- Vết keo dán mác: Lớp keo dính sót lại sau khi bóc nhãn mác, băng keo định vị hoặc màng định hình thêu.
- Mực in lụa bị lem: Vết mực in bị tràn, nhòe nhẹ ở rìa họa tiết (được bắn tẩy ngay khi mực chưa chết hoàn toàn).
Nhóm vết bẩn sinh hoạt (trong tiệm giặt ủi)
- Dấu vân tay, mồ hôi dầu: Thường xuất hiện ở cổ áo, cổ tay áo do thợ may hoặc khách hàng cầm nắm nhiều.
- Vết đồ ăn, dầu mỡ thực phẩm: Các vệt dầu mỡ cứng đầu bám sâu vào thớ vải mà máy giặt thông thường không tự đánh bật được.
- Kẹo cao su, vết sơn nhỏ: Áp lực cực mạnh của súng có thể luồn dưới lớp bẩn, làm bong tróc kết cấu liên kết giữa kẹo cao su/vết sơn với sợi vải.
Những vết bẩn KHÔNG NÊN dùng súng bắn tẩy
Súng bắn tẩy hoạt động theo cơ chế vật lý (áp lực) kết hợp với hòa tan (dung môi). Vì vậy, máy sẽ kém hiệu quả hoặc không thể xử lý các loại vết bẩn sau:
- Vết ố vàng do mốc, vết rỉ sét lâu ngày: Những vết này đã làm thay đổi cấu trúc hóa học của màu nhuộm sợi vải. Bắn súng áp lực cao chỉ làm rách vải chứ không sạch được (phải dùng hóa chất tẩy ngâm chuyên dụng).
- Vết máu khô: Gặp dung môi mạnh hoặc nhiệt độ sinh ra do ma sát tia nước, protein trong máu sẽ bị đông cứng và bám chặt hơn vào sợi vải.
Tham khảo: Cách tẩy vết dầu trên quần áo bằng hóa chất tẩy vải
Chọn dung môi và áp lực theo từng loại vải
Chọn đúng dung môi và khoảng cách phun giúp giảm nguy cơ hỏng vải. Với súng bắn tẩy vải, nên xét đồng thời chất liệu, độ dày và vết bẩn. Không nên dùng một thiết lập cho mọi loại vải.
Chọn dung môi theo chất liệu vải
Nước sạch hoặc hóa chất tẩy đốm gốc nước
- Phù hợp: Cotton, Kaki, Denim và Polyester thông dụng.
- Thận trọng: Silk, Taffeta, Satin và các vật liệu nhạy nước.
- Các loại vải này có thể co, mất bóng hoặc để lại quầng.
Acetone
- Phù hợp hơn với Cotton, Denim, Canvas và Kaki dày.
- Dung môi bay hơi nhanh, thường dùng với vết dầu hoặc mực.
- Cần tránh trên Acetate, Triacetate và vật liệu nhạy dung môi.
- Với Rayon, Nylon hoặc Spandex, nên kiểm tra tài liệu vải trước.
Dung môi Hydrocarbon chuyên dụng
- Thường dùng cho dầu máy trên Cotton pha hoặc Polyester.
- Có thể áp dụng với một số loại Len và Nylon phù hợp.
- Tránh lớp phủ PU/PVC hoặc bề mặt in kém bền dung môi.
Hiệu quả tẩy còn phụ thuộc công thức hóa chất. Vì vậy, không nên chọn dung môi chỉ theo tên sợi.
Xem thêm: Danh sách hóa chất ngành dệt may phổ biến cho xưởng may
Điều chỉnh khoảng cách phun theo độ dày của vải
Khoảng cách phun ảnh hưởng trực tiếp đến lực tác động trên vải. Vải càng mỏng, đầu phun càng cần đặt xa hơn.
- Vải mỏng và nhạy cảm: Silk, Chiffon, Satin, Ren, Len mỏng.
- Khoảng cách tham khảo: 15–20 cm.
- Nên bắt đầu với tia nhẹ và tăng dần khi cần.
- Vải có độ dày trung bình: Cotton, sơ mi, Kaki mỏng, Polyester dệt kim.
- Khoảng cách tham khảo: 10–15 cm.
- Giữ tia ổn định, tránh tập trung quá lâu một điểm.
- Vải dày: Denim, Canvas, Kaki dày và vải dù.
- Khoảng cách tham khảo: 5–10 cm.
- Có thể dùng lực mạnh hơn với vết bẩn bám sâu.
Các khoảng cách trên chỉ nên xem là mức tham khảo. Trước khi xử lý thành phẩm, nên thử trên mẫu cùng chất liệu.
Nên chọn súng bắn tẩy nào theo quy mô xưởng?
Nên chọn súng theo tần suất xử lý lỗi và quy mô sản xuất. Xưởng nhỏ cần máy gọn, dễ dùng và dễ thay linh kiện. Nhà máy lớn nên ưu tiên hệ thống tẩy điểm chuyên dụng.
Xưởng nhỏ và vừa
Nhóm này gồm tiệm giặt là và may gia công dưới khoảng 20 máy. Tần suất tẩy thường không liên tục, chủ yếu xử lý lỗi đơn lẻ.
- Nhu cầu: Máy nhẹ, áp lực đều, thân máy chắc, dễ thao tác và chi phí đầu tư thấp.
- Model tham khảo: DJW-170, YH-170, Silver Star SS-120 hoặc SS-170.
- Phù hợp khi: Xử lý khoảng 10–30 lần mỗi ngày.
- Lưu ý: Không nên vận hành liên tục quá lâu. Sau ca cần xả sạch dung môi còn trong súng.
Nhà máy sử dụng liên tục
Nhà máy lớn thường xử lý lỗi liên tục qua nhiều ca. Chỉ dùng súng cầm tay có thể gây bất tiện khi vận hành lâu.
Giải pháp phù hợp: Bàn tẩy điểm công nghiệp chuyên dụng kết hợp với súng bắn tẩy dùng khí nén. Các model tiêu chuẩn như: Weijie WJ-460.
Cấu tạo và ưu điểm:
- Hệ thống gồm 2 súng tẩy kết nối trực tiếp với máy nén khí và bình chứa hóa chất.
- Tích hợp 1 súng hơi nóng chuyên dụng để phả hơi sấy khô vị trí vừa tẩy ngay tại chỗ.
- Mặt bàn có mô-tơ hút chân không ở bên dưới giúp hút triệt để lượng hóa chất thừa và mùi dung môi độc hại, bảo vệ sức khỏe thợ và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn môi trường.
Chi phí sử dụng súng bắn tẩy có cao không?
Nhìn chung, chi phí sử dụng súng bắn tẩy không cao so với giá trị kinh tế mà nó mang lại. Phần tốn nhiều nhất là dung môi, không phải tiền điện.
Chi phí đầu tư thiết bị ban đầu (Rất thấp)
- Xưởng nhỏ: Chỉ cần bỏ ra khoảng 300.000 – 600.000 VNĐ là đã mua được một chiếc súng bắn tẩy cầm tay phổ thông.
- Xưởng vừa: Chi phí khoảng 1.200.000 – 2.500.000 VNĐ cho các dòng súng kim loại cao cấp, chịu nhiệt tốt của Hàn Quốc.
- Nhà máy lớn: Đầu tư bàn tẩy điểm công nghiệp có giá từ 15.000.000 – 40.000.000 VNĐ tùy tính năng.
Chi phí vận hành thực tế
Giả định một thợ KCS (kiểm hàng) sử dụng súng liên tục trong 1 ca làm việc 8 tiếng với các mức tiêu hao cụ thể:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Nếu làm việc 26 ngày, chi phí khoảng 1,64–1,70 triệu VNĐ/tháng. Mức này áp dụng cho một súng và điều kiện giả định trên.
Chi phí thực tế còn phụ thuộc số vết bẩn mỗi ca. Loại dung môi và cách sử dụng cũng ảnh hưởng đáng kể. Vì vậy, xưởng nên kiểm soát lượng hóa chất trước.
Tổng kết súng bắn tẩy là gì
Để tóm tắt nhanh những điểm chính, anh/chị có thể tham khảo dưới đây:
- Công dụng chính: Súng bắn tẩy xử lý cục bộ dầu máy, mực, keo và vết ố trên vải.
- Chọn đúng dung môi: Cần dựa vào chất liệu vải và loại vết bẩn để hạn chế hư hỏng.
- Điều chỉnh khoảng cách: Vải mỏng nên phun xa hơn, còn vải dày có thể phun gần hơn.
- Chọn theo quy mô: Xưởng nhỏ ưu tiên súng gọn; nhà máy lớn nên cân nhắc bàn tẩy điểm.
- Kiểm soát chi phí: Dung môi thường chiếm phần lớn chi phí vận hành hàng ngày.
Qua bài viết này, hy vọng anh/chị dễ chọn thiết bị phù hợp hơn. Nếu cần tham khảo súng bắn tẩy hoặc máy tẩy điểm, Điện Máy Nam Dương có thể hỗ trợ tư vấn theo nhu cầu xưởng.
